Ο πρίγκηπας της Κρητικής χλωρίδας

Κρητικός έβενος (Ebenus cretica)

 

Tου Νίκου Ντιγκάκη Γεωπόνου

Αυτή την εποχή η Κρητική φύση βρίσκεται στις δόξες της. Παντού μεγαλείο. Ο φετινός καιρός πρέπει να θεωρείται ο “καλύτερος ‘’ των τελευταίων χρόνων στον τόπο μας. Σημαντικές βροχοπτώσεις, ζεστός Μάης, παντελής έλλειψη νοτιάδων και τα φυτά έχουν κέφια. Παντού η βλάστηση έχει οργιάσει.

Όπου και να ταξιδέψει κανείς αυτό που ξεχωρίζει είναι ένα αξιόλογο φυτό που δυστυχώς δεν το έχομε προσέξει όσο πρέπει. Πρόκειται για ένα μικρό αυτοφυή θάμνο που καλύπτει τις πλαγιές των λόφων, τα πρανή των δρόμων και αυτήν την εποχή που βρίσκεται σε πλήρη άνθηση, προσφέρει αυτό το υπέροχο θέαμα με το ροζ χρώμα των λουλουδιών του. Ανάμεσα στο έντονο πράσινο χρώμα της εποχής, ολόκληρες πλαγιές βαμμένες στο ροζ.

Μερικά χρήσιμα στοιχεία για γνωριμία με το φυτό :

– Επιστημονικό όνομα φυτού : Ebenus cretica ( Έβενος ο Κρητικός, με αυτό το όνομα αναφέρεται στην διεθνή βιβλιογραφία ).

– Κοινό όνομα : Υπάρχουν αρκετά ονόματα από περιοχή σε περιοχή όπως συμβαίνει με όλα τα ενδημικά φυτά της Κρήτης. Στα Πάρτηρα το λένε “Ακοζάλα ‘’, στις Αρχάνες “Αγουλαστράκι ‘’, κ.α..

– Βοτανικά χαρακτηριστικά:

Θάμνος: μικρός αειθαλής.

Φύλλα: σύνθετα με τρία ή πέντε φυλλάρια λογχοειδή ασημόχρωμα.

Άνθη: ταξιανθίες σε βαθύ ρόδινο χρώμα.

Ανθίζει: Απρίλιο – Μάιο και η ανθοφορία διαρκεί περίπου ένα μήνα.

Ριζικό σύστημα : πολύ βαθύ, από τα πλέον βαθύρριζα φυτά.

Φυτρώνει: στις βραχώδεις, πετρώδεις και άλλες άγονες πλαγιές της Κρήτης, εκεί που

θεωρητικά δεν μπορεί να αναπτυχθεί άλλο φυτό. Προτιμά τα ασβεστώδη εδάφη.

Παλαιότερα αυτήν την εποχή οι νοικοκυρές στα χωριά μάζευαν τα άνθη και τα χρησιμοποιούσαν για το γέμισμα των μαξιλαριών και των στρωμάτων, καθ’ ότι το μπαμπάκι ή τα άλλα συνθετικά υλικά ήταν άγνωστα στα χωριά της Κρήτης ή για την προμήθειά τους χρειαζόταν χρήματα που δυστυχώς δεν υπήρχαν.

Θυμάμαι στα παιδικά μου χρόνια στα Πάρτηρα να βοηθώ τη μητέρα μου στην συλλογή του ‘’ πλουμιού ‘’, όπως θυμάμαι και τα παραγεμισμένα μαξιλάρια με το χαρακτηριστικό άρωμα φρεσκάδας σε συνδυασμό με το άρωμα του πράσινου σαπουνιού αφού πάντα η ανανέωση του πλουμιού συνοδευόταν με πλύσιμο της μαξιλαροθήκης.

Μια άλλη σημαντική ιδιότητα του φυτού ήταν η κατανάλωση των βλαστών του από τα κουνέλια. Πραγματικά η συχνή διατροφή των κουνελιών με ακοζάλες έκανε το κρέας τους ιδιαίτερα νόστιμο.

Στις μέρες μας η χρησιμότητα αυτού του φυτού εφ’ όσον γίνει προσπάθεια πολλαπλασιασμού και εξάπλωσής του μπορεί να αποδειχθεί σημαντική.

Εκτός από την αδιαμφισβήτητη καλλωπιστική του αξία μπορεί να καλύψει με σχετική ευκολία όλα τα πρανή στα ορύγματα και στα αναχώματα που δημιουργούνται από την κατασκευή οποιουδήποτε δρόμου, γιατί όπως αναφέραμε παραπάνω έχει μια καταπληκτική ικανότητα να ευδοκιμεί στα πλέον άγονα και φτωχά εδάφη, λόγω του ριζικού συστήματος που αναπτύσσει. Δεν θέλει νερό, δεν προσβάλλεται από ασθένειες, δεν θέλει σχεδόν καμία περιποίηση, ενώ διατηρεί το φύλλωμά του σε άριστη κατάσταση όλο το χρόνο.

Έτσι μπορεί να δράσει αποτρεπτικά στις καταπτώσεις και κατολισθήσεις όπως αυτές που σημειώθηκαν το χειμώνα που μας πέρασε και από ότι παρακολουθούμε το κόστος αποκατάστασης είναι αρκετά σημαντικό, χωρίς να υπολογίζουμε τον κίνδυνο και την ταλαιπωρία των πολιτών.

Αντί λοιπόν να έχουμε αυτήν την άσχημη εικόνα με τα φαλακρά πρανή και τις γεμάτες από ζιζάνια και σκουπίδια νησίδες και άλλους χώρους κατά μήκος του οδικού μας δικτύου, θα μπορούσαμε με μικρή δαπάνη, χωρίς κατανάλωση πολύτιμου νερού, να έχομε ένα θαυμάσιο αισθητικό και λειτουργικό αποτέλεσμα.

Η φύση βέβαια φροντίζει από μόνη της και μετά από κάμποσα χρόνια κάποια φυτά Έβενου θα φυτρώσουν από μόνα τους. Γιατί λοιπόν να μην βοηθήσουμε λίγο τη φύση για, να έχουμε σύντομη και σωστότερη περιβαλλοντική αποκατάσταση;

www.patris.gr

Νίκος Ντιγκάκης Γεωπόνος

Τηλ: 2810315114 και 6977360724