Τα καλοκαίρια του Μεγάλου Κάστρου

σάββας δημητρηςΤου Δημήτρη Χ. Σάββα

Καιρός ήταν να εξωραϊστεί και το πολυθρύλητο Μπεντενάκι, ένας από τους μοναδικούς τόπους περιπάτου των παλιών ρομαντικών, της Καστρινής πολιτείας. Σίγουρα το πέρασμα του χρόνου άφησε πίσω του έντονα τα σημάδια της παρακμής και των διαφόρων καταστροφών. Αναγκαίες όσο ποτέ άλλοτε, τούτη τη φορά οι συστοιχίες με τα μικρά δεντράκια, κατά μήκος του παραλιακού δρόμου, που δίνουν ένα ιδιαίτερο χρώμα και ποικίλουν τη μονοτονία και τη συνηθισμένη εικόνα της ασφάλτου, τότε αλλά και σήμερα. Πάντοτε υπομονετικά και προβάλλοντας αντίσταση, αφού τα δέρνουν οι βορριάδες και τα βρέχει το πικρό χειμωνιάτικο κύμα του Κρητικού Πελάγους που μάχεται, χωρίς να καταλαγιάζει, μαζί και τα αιωνόβια μπεντένια της Γαλανότατης Δημοκρατίας των Δόγηδων.

Τούτες τις μέρες να τα κατακτάει η δίψα, μαζί και ολόκληρη την προαναφερόμενη περιοχή, μεταξύ του κόλπου του Δερματά και της περιοχής του λιμανιού. Μία περιοχή με μεγαλόπρεπες κατασκευές σπιτιών, όπως μας λέει η Λιάνα Σταρίδα, μέσα από τα βιβλία της και όπως έγραψε η Μαρίκα Φρέρη: <<Πηγαίνουμε κατά το Μπεντενάκι για να καμαρώσουμε την άγρια θάλασσα και μια σειρά από αρχοντικά σπίτια της πλατείας που είχαν το προνόμιο να την χαίρονται. Τα μέγαρα αυτά ήταν του Καλοκαιρινού, του Βογιατζάκη, του Θειακάκη, του Περίδη, του γιατρού Στεφανίδη, του Ξανθουδίδη και άλλων>>.

Θα γυρίσω όμως στο προπολεμικό Ηράκλειο, μία εποχή με πολλές δύσκολες στιγμές, με βάσανα και στερήσεις, με καημούς και στεναχώριες, αλλά και με ισάριθμες ομορφιές, γεμάτες

ανθρωπιά και αγάπη ανάμεσα στους Καστρινούς! Έτσι συνήθιζαν τότε άνθρωποι να κάνουν! Τα θαλάσσια μπάνια, παρόλο που το Ηράκλειο ήταν μια παραθαλάσσια πολιτεία, ήταν ένα δύσκολο και κουραστικό επιχείρημα. Οι Καστρινοί δεν μπορούσαν να χαρούν την θάλασσά τους, όσο θα έπρεπε. Τούτες τις μέρες σημείο αναφοράς ήταν η Τρυπητή, σχετικά μία άγρια αμμουδιά που εκείνα τα χρόνια άρχιζε από το τέλος του τότε λιμανιού και έφτανε μέχρι τα σύνορα της Χρυσοπηγής, της τότε λεγόμενης Μεσκηνιάς περιοχής όπου απομονώνονταν οι λεπροί. Πολλές φορές η παραλία της τρυπητής ήταν αφιλόξενη, όταν η θάλασσα ήταν φουρτουνιασμένη. Ένα συχνό φαινόμενο αφού ήταν ανοικτό το πέλαγος.

Τέτοιες μέρες….καλοκαίρι του 1931. Η Ηρακλειώτικη εφημερίδα <<Ελευθέρα σκέψις>>, σ’ενα άρθρο του Τέλη Άλκη, μας περιγράφει τα <<μπαίν μίξτ>> στο Ηράκλειο. Φυσικά μας μεταφέρει ένα καταμεσήμερο στην αμμουδιά της Τρυπητής, στις βαρκούλες που πηγαινοέρχονται γεμάτες από . . . . . , όπως θα δούμε στη συνέχεια:

<<Οι κομψές βαρκούλες που μ’

απλωμένα τα λευκά πανιά αρμε-

νίζουν το καταμεσήμερο παράλλη-

λα στην αμμουδιά της Τρυπητής,

φορτωμένες με τους μαγιοφόρους

θιασώτες των μπαίν μίξτ, θαπρε-

πε, αν ήτταν τρόπος να χαιρετι-

σθούν με κανονιές. Και τα ονό-

ματα των τολμηρών πρωτοπόρων

του νέου σπορ να χαραχθούν σε

αναμνηστικές πλάκες μελλούμενα

σύμβολα μιας μεγάλης στιγμής.

Της στιγμής που αρχίζουμε να

νοιώθουμε πεια-οι Καστρινοί-

πως δεν είμεθα μόνον αναθρε-

φτοί ψηλών περύφανων βουνών.

Είμαστε ακόμη παιδιά, γνήσια

μάλιστα της αγέραστης μάνας

που φέρνει γύρω τριγύρω, αγγα-

λιά, το νησί μας.

Μάννα με παιδιά η θάλασσα

και μεις.                  Οι άλλοι νη-

σιώτες την τραγούδισαν στα δη-

μοτικά τους τραγούδια σαν <<μη-

τέρα>>. Εμείς δεν τη θέλαμε ού-

τε για κακή…πεθερά! Στην άκρη

της φαντασίας μας εκριβότανε

σαν ένα πράγμα γιομάτο μυστή-

ριο και δέος. Την αποφεύγαμε

σαν νάβραζε με θερμοκρασία εκα-

τό βαθμών. Κι αν κάποτε την

εθαυμάζαμε και την απολαμβά-

ναμε αυτό συνέβαινε μόνο από

της κορυφές των βουνών χιλιό-

μετρα μακρυά. Από κει δηλαδή

που δεν υπήρχε κίνδυνος…να μας

σπρώξη κανείς να πέσουμε μέσα:

—Ωραία θάλασσα σήμερα. Γι-

αλί…

Μ’αυτό το <<γυαλί>> ήτταν για

μας καθρέφτης τρόμου, μυστη-

ρίου, θανάτου.

Η καλή αυτή μάννα πήρε την

Κρήτη στην αγγαλιά της, τη να-

νούρησε και τις άνοιξε τα μάτια…

και τις πόρτες στο πολιτισμό. Αν

έλειπε η θάλασσα ο Μίνως με τα

παλάτια, τα ανάκτορα, τις στοές

τα κομψοτεχνήματα και τις τοιχο-

γραφίες δεν θάτταν Μίνως! Το

πολύ πολύ να ήταν κανείς άσημος

για ιστορία φύλαρχος φυλής κανι-

βάλων!

Αυτή λοιπόν τη στοργική μάν-

να μας, τη θάλασσα, τη λησμονή-

σαμε, την περιφρονήσαμε, την

εγκαταλείψαμε μέσα στον υγρό

της τάφο… Και δεν είχε άδικο

που μας εξεδικήθη τόσο άγρια

για την περιφρόνησι που τις δει-

ξαμε… Γα συλλογισθήτε πόσες

φυλές βαρβάρων μας έστειλε συ-

στημένους για τιμωρία;

Η ιστορία μας σ’αυτό το κε-

φάλαιο είναι περβόλι… Άραβες,

Σαρακηνοί, Αγαρηνοί, Βενετσιά-

νοι, Γενουήσιοι…..   Όποιος λαός

επιδρομέων διέθετε πέντε σαπιο-

κάραβα περνούσε με τη σειρά του

από πάνω μας και τάκανε Γης

Μαδιάμ….   Να τον πολεμήσουμε;

Αλλά πώς; Ο επιδρομέας ήθελε

στόλο.. Και μεις δεν είχαμε μπήπο

τεουτέως τα γόνατα στη θάλασσα…

Τώρα ως τόσο, όπως είπαμε,

τα πράγματα αρχίζουν να φτια-

νουν. Το χάϊδεμα που κάνουν η

Αφροδίτες μας στο κύμα της Τρυ-

πητής με τα ωραία κορμιά τους,

είναι το πρώτο στοργικό φιλί που

δίδομε στη μεγάλη μας μάννα….

Κι οι μαλλιαροί δάνδηδες εξ άλ-

λου με τα <<ρεσάλτα>> τους από τα

πλευρά της βάρκας προς τις καμ-

πίνες των γυναικών–κατά προτί-

μησιν–κάτι υπόσχονται.   Αρχί-

ζουμε επί τέλους να νοιώθουμε

τη θάλασσα, να την αγαπούμε…

Θα γίνωμεν θαλασσόλυκοι και φυ-

σικά για την ανέλπιτη αυτή με-

ταμόρφωση πρέπει να ζητήσωμε

τη γυναίκα…   Θα την ζητήσωμε

λοιπόν. Και όπως θα ιδούμε αύ-

ριον, είναι η μόνη φορά που θα

την βρούμε… γνησίαν! Όπως την

έπλασεν ο Ύψιστος ακριβώς.>>

Όλα αυτά συνέβαιναν <<εκείνους τους καιρούς>>, θα μας έλεγε και ο μεγάλος μας λογοτέχνης, ο μπαρμπέρης ποιητής Μανόλης Δερμιτζάκης, από τους λησμονημένους αυτού του τόπου, όπως θα τον αποκαλούσε ο αείμνηστος Δήμαρχος Μανόλης Καρέλλης. Τότε που το Μεγάλο Κάστρο ήταν κλεισμένο μέσα στα υψηλά μπεντένια του, τότε που διατηρούσε μία ιδιαίτερη χωροταξική διάταξη, συνοδευόμενη φυσικά από μία ιδιαίτερη ομορφιά.

http://www.candianews.gr/