Τα σχολεία της Χρυσοπηγής και της Νέας Αλικαρνασσού στα 1930

σάββας δημητρηςΤου Δημήτρη Χ. Σάββα

Μπορεί το Ηράκλειο να αισθάνονταν ασφαλές και ήσυχο εντός των τειχών του, όμως κάποια από τα προάστειά του, άρχιζαν να αναπτύσσονται δειλά-δειλά, κάνοντας αισθητή την παρουσία της ανάπτυξης, της ευημερίας αλλά και της προόδου. Στην προκείμενη περίπτωση για την Χρυσοπηγή και για την Νέα Αλικαρνασσό ο λόγος. Τούτες τις μέρες βεβαία, τις μέρες που ανοίγουν τα σχολεία και οι δρόμοι γεμίζουν από τις φωνές και τις χαρούμενες κινήσεις του μαθητόκοσμου. Σίγουρα σ’ αυτά τα προάστεια, σ’ αυτούς τους χώρους κανείς δεν ασφυκτιούσε από τον περιορισμό των ενετικών τειχών. Eίχαν τους δικούς τους ρυθμούς ζωής αλλά και το δικό τους χρώμα εκείνες οι φιλόξενες γειτονιές! Πράγματι ήταν θαυμάσια από υγιεινή άποψη αυτά τα προάστια εκείνη την εποχή, αφού μιλάμε για αρχές της δεκαετίας του τριάντα ή αν θέλετε για τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης των  προσφύγων. Εκεί σ’ αυτούς τους χώρους σπαρταρούσε η δύναμη μιας ζωής που αυτοδημιουργούνταν. Αυτοί οι τόσο δοκιμασμένοι και ταλαιπωρημένοι άνθρωποι που δούλεψαν σιωπηλά και αθόρυβα για να αναδείξουν τους φτωχούς αυτούς συνοικισμούς, για να τους νοικοκυρέψουν, δίνοντας υπερβολικό βάρος στην έννοια του πολιτισμού και της παιδείας, της μόρφωσης και της μάθησης. Τέτοιες μέρες που χιλιάδες Ελληνόπουλα ξεκινούσουν για να μάθουν τα πρώτα τους γράμματα αφενός και αφετέρου να συνεχίσουν τη γνωστή πορεία της μάθησης και της γνώσης! Ο αρθρογράφος της καθημερινής ειδησεογραφικής πολίτικης και κοινωνικής εφημερίδας «ελευθέρα σκέψις» απορεί με την σκανδαλώδη, όπως περιγράφει ανάπτυξη της Χρυσοπηγής. Χαρακτηριστικά μας αναφέρει:

<< Η Χρυσοπηγή έχει σκανδαλωδώς ευνοηθεί απ’ το νερό απ’ το φως του ηλεκτρισμού κι απ’ το φως της παιδείας.

Γιατί η Χρυσοπηγή έχει ένα πλήρες πεντατάξιο δημοτικό σχολείο. Τρεις τάξεις είναι σε παληά, αλλά πολύ καλά δωμάτια. Οι δυό είναι καινουργιοχτισμένες με τους υγιεινούς κανόνες και το όλο σχολείο έχει έναν αρκετά ευρύχωρο

περίβολο. Το σχολείο έχει τρακόσους πενήντα μαθητές, απ’ τους οποίους, πάνω από εκατό, φοιτούν στην πρώτη τάξι.

Καθώς μας είπε ο εκ των διδασκάλων κ. Λ. Λουκίδης, ένας αναπτυγμένος άνθρωπος, είναι ανάγκη το σχολείο να προαχθή σε εξατάξιο. Ακόμη θάναι ανάγκη να χωριστή η πρώτη τάξιπου συγκεντρώνει τόση πληθώρα μαθητών σε δυο τμήματα.

Το σχολειό αυτό διευθύνεται απ’ τον κ. Ε. Τσαντηράκη, τον οποίον δυστυχώς δεν μπορέσαμε να δούμε, με επιτελείο απ’ τους δάσκαλους κ. κ. Λ. Λουκίδην, Γ. Γεραπετριτάκην και τις δ)δες Κ. Χαριτάκη και Ε. Φθενάκη.>>

Περνώντας την Χρυσοπηγή, μέσω του Πόρου φθάνουμε στην Αλικαρνασσό. Τέτοιες μέρες, αρχές της δεκαετίας του τριάντα, κάθε άλλο πάρα γύμνια και ησυχία. Η Αλικαρνασσός εκείνη την εποχή πράγματι κρύβει μία ζωή. Σωροί από υλικά οικοδομής, μισόχτιστα ντουβάρια, νέα κτήρια… Ένας οργασμός θα λέγαμε όσον αφορά στις οικοδομές της. Αλλά η πρόοδος της κοινότητας Αλικαρνασσού δεν περιορίζεται μόνο σ’ όλα αυτά. Ανοίγοντας πηγάδια για την ύδρευσή τους, σε βάθος εικοσιπέντε μέτρων περίπου, για διευκόλυνση των κάτοικων επίσης, το νέο υδραγωγείο Αστρακών του Δήμου Ηρακλείου περνάει σε μικρή σχετικά απόσταση από το συνοικισμό, περίπου γύρω στα 1000 μέτρα. Επιπλέον αύτη η μικρούλα κοινότητα δισχιλίων κάτοικων χτίζει την εκκλησία της και φυσικά, θεέ μου φύλαγε, οι κάτοικοί της μεριμνούν και για την «τελευταία» τους κατοικία σ’ ένα χώρο τεσσάρων στρεμμάτων. Βεβαία δεν απολείπει το πιο βασικό, το σχολειό τους, ένα ζηλευτό πραγματικά σχολείο, που η ίδια η κοινότητα το έχρισε με αυτεπιστασία και ενώ γι’ αυτό υπήρχε προϋπολογισμός ενός εκατομμύριου, αυτό στοίχισε τα μισά μονό χρήματα. Στο νέο σχολείο συμφώνα με πληροφορίες διορίστηκαν πέντε δάσκαλοι συνολικά (δυο άνδρες και τρεις γυναίκες). Παρόλα αυτά βεβαία, ο αρθρογράφος της εποχής δεν παύει να αναφέρεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Δημοτικό σχολείο Αλικαρνασσού. Ο Τίτλος του σχολίου είναι : τι χρειάζεται ακόμη.

<<Το σχολείο βεβαία εσωτερικά, πολύ απέχει από το νάναι πλήρως οργανωμένο. Είναι άλλωστε γεγονός οτι όταν αρχίση μια καλή δουλειά, παρουσιάζονται πολλές δυσκολίες. Οι καλές βάσεις, θέτοντας τις ρίζες μιας προσεχούς ανάπτυξης ορίζονται αναγκαστικά πλατιά όριά της. Και υποχρεώνουν να εντείνωμε τις δυνάμεις για να συμπληρώσωμε όλο αυτό το κενό ως τα οριζόμενα περιθώρια.

Πρώτα-πρώτα στο σχολείο Αλικαρνασού έχει μια σπουδαία έλλειψη από όργανα.

Αύτη η έλλειψη γίνεται καταφάνερη στον τυχόντα επισκέπτη.

Μας την τόνισε ιδιαίτερα ο ευγενικός διευθυντής του σχολείου κ. Ταχατάκης.

Δεύτερον θέλουν θρανία, γιατί κείνα πούχουν είναι ανεπαρκεέστατα. Ο κ. Ταχατάκης μου είπεν ότι

η κοινότητα έχει παραγγέλλει δέκα θρανία κατά το πρότυπο του υπουργού Παιδείας και με

υπόδειγμα αυτό θα δοθή σε πλειστηριασμό η κατασκευή άλλων 40-50 θρανίων. Και τούτο για να

συμπληρωθούν οι πιο επείγουσες ανάγκες.

Για τα σχολικά όργανα έχουν ξοδιάσει απ’ το σχολικό ταμείο φέτος περί τις 1500 δραχμές.

Τρίτη έλλειψη: θέλουν συμπλήρωση ακόμη τα γραφεία του προσωπικού.

Τέταρτη έλλειψη, πέμπτη, και έχτη

Μα τι μ’ αυτό;

Οι άνθρωποι που έβαλαν την αρχή κι έκαμαν αυτό το όμορφο σχολείο θα φροντίσουν να το συμπληρώσουν, να διορθώνουν καθημερινά τις ελλείψεις του, να το κάνουν κάθε μέρα και τελειότερο.

Στον κ. Διευθυντή και στο άλλο προσωπικό θα βρουν βέβαια ανθρώπους ικανούς να τους συντράμουν.>>

Συμφώνα βεβαία με πληροφορίες του κ. Ταχατάκη ο κάτω συνοικισμός της Αλικαρνασσού είχε και ιδιωτικό σχολείο. Επίσης, τόσο ο πρόεδρος της κοινότητας, όσο και σύσσωμο το κοινοτικό συμβούλιο Αλικαρνασσού, είχαν δρομολογήσει τη δημιουργία νυχτερινής σχολής. Αποκλειστικός σκοπός ήταν να φοιτήσουν σ’ αυτή άπορα εργατόπαιδα που θα δούλευαν αφενός και αγράμματοι ανήλικοι αφετέρου. Πως θα μπορούσε κάποιος να μην υποκλιθεί σ’ αυτή την πρόοδο και την δημιουργία. Σ’ αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι ταλαιπωρημένοι, φοβισμένοι, φτωχοί, χωρίς ιδιαίτερα περιουσιακά στοιχεία, αλλά κουβαλώντας αξίες από τις προγονικές εστίες, στάθηκαν όρθιοι και έδωσαν παραδείγματα προόδου, ενότητας και ανάπτυξης σε όλους μας!

Αυτοί οι Αλικαρνασιώτες, όπως μου επιτρέπετε να κλείσω αυτό το πόνημά μου, χρησιμοποιώντας λόγια του αρθρογράφου της προαναφερόμενης Ηρακλειώτικης εφημερίδας:

<<Αυτοί οι άνθρωποι- οι Αλικαρνασώτες, δεν είναι σίγουρα ίδια πάστα με μας. Δεν είναι αυτοί οι άνθρωποι ρωμηοί, δεν τους αρέσει το κουτσομπολιό στο καφφενείο, το κακομοιριασμένο μοιρολόγι,

….. δεν κλαίνε για την εγκατάλειψή τους από την τύχη…

Κυνηγούν όμως αυτή τον τύχη, την προκάνουν στη φευγάλα της και την αρπάζουν απ’ το σβέρκο.

-Ε κυρά πού πας;

Και την κουβαλάν πίσω. Και τη θρονιάζουν σ’ ένα συνοικισμό καθαρό, σ’ ένα σχολειό υποδειγματικό. Και της ετοιμάζουν ένα μέγαρο, νερό άφθονο, μία νυκτερινή σχολή, ένα Γυμναστήριο.

Πώς;….>>

http://www.candianews.gr/