Γιαννης Μεγαλακάκης: Όταν σηκώνω τα χέρια να χορέψω νιώθω να συνομιλώ με τους προγόνους μου και με την ψυχή μου.

Συνέντευξη στη Ρίκη Ματαλλιωτακη

Όταν τον είδα για πρώτη φορά να χορεύει, ο χοροδιδάσκαλος Γιάννης Μεγαλακάκης μου έφερε στο μυαλό την εικόνα των Κουρητών που χορεύουν στ’ αόρι χτυπώντας  τύμπανα και  με δύναμη για να προφυλάξουν την γέννηση του θείου βρεφους…

 

Αργότερα κατάλαβα ότι δεν είχα κάνει λάθος γιατί το ίδιο ακριβώς πράγμα μου ειπαν κι όποιοι άλλοι τον είχαν δει να χορεύουν… και δεν είναι περίεργο, γιατί σαν γνήσιο τέκνο της Κρήτης ο Γιάννης Μεγαλακάκης, δεν μοιάζει απλώς, είναι Κουρήτης… και όσοι δεν τον έχουν δει προσωπικά να ιεροτελετουργεί χορεύοντας νομίζω δεν έχουν συνειδητοποιήσει τι ακριβώς σημαίνει Κρήτη…

Τι; Ο Γιάννης Μεγαλακάκης θα σας απαντήσει ζωγραφίζοντας  τη νήσο με τα πατήματα του χορού του, οπότε δεν έχετε παρα να τον απολαύσετε τον σε λόγο και έργο.

 

 Πείτε μας, για να το μάθουν οι εκτός Κρήτης αναγνώστες μας, ποια είναι η άλλη Κρήτη, η αληθινή… αυτή που σκοπεύετε μέσα από τον χορό σας να δείξετε 

Η περηφάνια και όχι ο εγωισμός , η φιλοξενία και όχι η ξενοφοβία , η μαντινάδα που έχει ουσία και σοφία ζωής , το άρωμα των λουλουδιών , τα άγρια φαράγγια και τα ψηλά βουνά , το αργό κούνημα του κεφαλιού και το βλέμμα που χαμηλώνει την στιγμή που ο μερακλής ακούει τον αγαπημένο του σκοπό , η ξαστεριά το βράδυ στα χωριά , η μπέσα , η αγάπη για την φύση και τα ζώα , η αρχέγονη ιστορία , ο Καζαντζάκης , ο Θεοτοκόπουλος , ο Κορνάρος , ο Δασκαλογιάννης , ο Γιαμπουδάκης ,ο Καγιαλεδάκης, ο Βενιζέλος , ο Πρεβελάκης , ο Ξυλούρης , ο Ροδινός , ο Μπαξεβάνης , ο Μουντάκης , ο Σκορδαλός , ο Κλάδος , ο Τζέγκας , ο Φουσταλιέρης , ο Κουτσουρέλης , ο Χάρχαλης , ο Δερμιτζογιάννης , η θάλασσα που λούζει καθημερινά το αρχοντονήσι , η λύρα , το λαούτο , το μαντολίνο , το μπουλγαρί , η ασκομπαντούρα , το θιαμπόλι, η «καλοστρατιά» που έλεγε η γιαγιά μας Ελένη σε κάθε αποχαιρετισμό μας , η ανατριχίλα στο κορμί και το δάκρυ που βγαίνει χωρίς να ξέρεις γιατί όταν φεύγεις από την Κρήτη , αυτή η δίψα για Ελευθερία , αυτή η φωτιά που ανάβει και θα ανάβει αιώνια στην κρητική ψυχή….σας απαντώ χωρίς λογική σειρά γιατί αυτή είναι η Κρήτη : μία αιώνια ερωμένη χωρίς όρια και συμβιβασμούς…για αυτή την Κρήτη χορεύω…..

AFOI_MEGALAKAKH_SYN5

 Πως νιώθετε όταν χορεύετε; Εγώ, επειδή σας έχω σας έχω δει να χορεύετε, θα έλεγα νιώθετε κάτι σαν δεσμό αίματος με τους Κουρήτες να κυλά στις φλέβες σας, εσείς;

Μετά από 30 χρόνια χορού το κορμί μου έμαθε την γλώσσα της ψυχής μου . Η κάθε κίνησή μου είναι προέκταση της φωνής των συναισθημάτων μου. Όταν χορεύω είναι να σαν συστήνομαι και όταν τελειώσει ο χορός νιώθω τους πάντες κοντινά μου πρόσωπα . Ο κρητικός χορός διαμόρφωσε τα πάντα μέσα μου. Είναι ευθύνη να χορεύεις βήματα με τα οποία έχουν μεγαλώσει αμέτρητες γενιές . Η ευθύνη γιγαντώνεται όταν οραματίζεσαι την συνέχεια και το μέλλον . Όταν σηκώνω τα χέρια να χορέψω νιώθω να συνομιλώ με τους προγόνους μου και με την ψυχή μου.

Ακολουθούν οι νέοι άνθρωποι στα παραδοσιακά μονοπάτια που τους δείχνετε;

Οι νέοι ανέκαθεν ακολουθούν ότι έχει διαχρονική αξία , συγκίνηση , δημιουργία και έκφραση. Αυτό λέγεται παράδοση : αυτό που κατάφερε να αγαπηθεί από τους νέους και αντέχει στην εκάστοτε εποχή . Τα μηνύματα από τους νέους είναι θετικά και ελπιδοφόρα . Έχουμε ευθύνη όσοι διατελούμε τον ρόλο του μεσολαβητή και αγωγού των αξιών του πολιτισμού μας.

Ποια είναι η σχέση των Κρητικών παραδοσιακών χορών με τους παραδοσιακούς χορούς της υπόλοιπης Ελλάδας;

Από την Αλεξανδρούπολη έως την Κρήτη οι χοροί , τα ηχοχρώματα , οι σκοποί και ο τρόπος έκφρασης διαφέρουν. Έχουμε ένα τεράστιο μουσικοχορευτικό πλούτο γι’ αυτό απαιτείται και επιβάλλεται βαθιά και ουσιαστική έρευνα από όλους μας . Κάποιοι κρητικοί χοροί σχετίζονται ιστορικά και έχουν κοινά χορευτικά μοτίβα με τον Πόντο , την Ρόδο , την Κάσο , την Κάρπαθο και διάφορες άλλες περιοχές της Ελλάδας. Όλοι οι χοροί της Ελλάδας έχουν δημιουργηθεί από τη ανάγκη των ανθρώπων να εκφράσουν συναισθήματα , να πάρουν θάρρος για τον πόλεμο , να συμβολίσουν ιστορικές αποφάσεις και για πολλές άλλες αφορμές . Ως Ομάδα έχουμε συμπράξει χορευτικά επί σκηνής με χορευτές άλλων περιοχών της Ελλάδας και το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό και είχε τεράστιο καλλιτεχνικό ενδιαφέρον.

Κατά την γνώμη σας, η απομάκρυνση από κάθε είδους παράδοση, όχι μόνο χορευτική, συνέτεινε στην καταστροφή της χώρας μας;

Έχουν διαχρονική αξία στην Ελλάδα , η ευγένεια , η αλληλεγγύη , η καλή παρέα , οι μερακλήδες , οι χοροί και η μουσική μας , ο καταγάλανος ουρανός μας , η ποιητική ομορφιά των νησιών μας , η αρχέγονη ιστορία μας και τόσα άλλα που μας θυμίζουν καθημερινά ποιοι είμαστε και μας δείχνουν τον δρόμο για το μέλλον. Αν τα παραπάνω στοιχεία και πολλά άλλα ονομάζουμε παράδοση τότε ναι αν απομακρυνθούμε από αυτά θα έχουμε τεράστιο πρόβλημα ως πολίτες και ως έθνος.

 Έχετε φανταστεί ποτέ τον εαυτό σας δίχως τον χορό;

Όταν έχεις ψιθυρίσει στον θεό «ευχαριστώ» που σε φώτισε να βρεις αυτό που σε κάνει ευτυχισμένο… έχεις ταξιδέψει , έχεις ερωτευτεί , έχεις κρύψει τον πόνο σου , έχεις γνωρίσει λαούς από όλον τον πλανήτη , έχεις εκπροσωπήσει την χώρα σου , έχεις συντελέσει για την ουσιαστική προβολή και διάδοση του πολιτισμού σου, έχεις οραματιστεί και αιτία για όλα αυτά είναι η αφοσίωσή σου στον κρητικό χορό τότε καταλαβαίνεις ότι γι’ αυτό υπάρχεις και αναπνέεις .

phpThumb_generated_thumbnail

Από την εμπειρία σας, η υπόλοιπη Ελλάδα αγαπά τους Κρητικούς χορούς;

Έχω πραγματοποιήσει σεμινάρια κρητικών χορών σε όλους τους νομούς της Ελλάδας. Η αγάπη όλων για την κρητική μουσικοχορευτική παράδοση είναι τεράστια . Είναι μεγάλη μας τιμή και χαρά να μυούμε τους πάντες στην κρητική χορευτική τέχνη ανεξάρτητα την καταγωγή τους . Όλη η Ελλάδα χορεύει την Κρήτη.

Υπάρχουν συμβολισμοί στα βήματα των παραδοσιακών κρητικών χορών;

Όλοι οι σύγχρονοι χοροί της Κρήτης είναι γεράνιοι δηλ. οι χορευτές σχηματίζουν κύκλο και κρατιούνται από τα χέρια σε σχήμα αλυσίδας μιμούμενοι την κανονική κίνηση της πτήσης των γερανών. Υπήρχε όμως και η γνώμη ότι οι γεράνιοι χοροί εικόνιζαν τις διάφορες καμπές και ελιγμούς του Λαβύρινθου. Οι Κρητικοί χοροί που υπάρχουν σήμερα διακρίνονται σε συρτούς και σε πηδηχτούς.

Οι πηδηχτοί χορεύονται σε όλη την Κρήτη και οι συρτοί στους νομούς Χανίων και Ρεθύμνου, διακρίνονται δε από το όνομα της επαρχίας από την οποία προέρχονται. Οι κινήσεις των καλών χορευτών είναι απλές, επιβλητικές και εκτελούνται με χάρη. Αυτό συμβαίνει στους συρτούς χορούς των Δυτικών επαρχιών, ιδίως όμως στον Καστρινό Πηδηχτό του Ηρακλείου του οποίου οι κινήσεις είναι πιο τεχνικές, διότι στα ορεινά μέρη ο χορός δεν έχει αποβάλλει ακόμα τις απότομες και οργιαστικές κινήσεις της αρχικής του καταγωγής. Οι κυβιστήσεις στην αρχαιότητα αποτελούσαν ακροβατικά γυμνάσματα, τα οποία γυμνές γυναίκες που αποτελούσαν θιάσους, εκτελούσαν στα συμπόσια. Και στον Όμηρο ήταν γνωστές αυτές οι ασκήσεις. Και σήμερα, οι ορεινοί χορευτές πηδούν στο χορό και εκτελούν τέτοιες ασκήσεις. Ο κορυφαίος του χορού κλίνει το σώμα προς τα πίσω μέχρι το κεφάλι του να αγγίζει σχεδόν τις φτέρνες του και κατόπιν περιστρέφεται, ανατινάσσεται απότομα και εξακολουθεί να χορεύει, χωρίς να απομακρύνεται από την κίνηση του ρυθμού. Το γύμνασμα αυτό ήταν συνηθισμένο και στις αρχαίες ορχηστρίδες και το καλούσαν τέχνη του τροχού.

 Συνήθως μερακλή λέμε έναν άνθρωπο που χορεύει καλά… εγώ πιστεύω πως μερακλής είναι κι αυτός που τραγουδά καλά, κι αυτός που ξέρει να ξεχωρίζει το καλό φαί απ’ τη σαβούρα, και πολλά άλλα… κατά την γνώμη σας τι είναι το μερακλίκι…

Θα σας απαντήσω με μαντινάδες μου :

Ο μερακλής ο άνθρωπος ποτέ του δεν μιλάει τον εκαταλαβαίνουνε στον τρόπο που κοιτάει

 

Όταν χορεύει ο μερακλής , καλά να τον κοιτάζεις χιλιάδες συμπεράσματα , κείνη την ώρα βγάζεις

 

Μια μερακλίδικη καρδιά , ποτέ σου μην πονέσεις γιατί δεν θα ‘χεις στην ζωή , πιο χαμηλά να πέσεις

 

Όντε θα δείς τον μερακλή να χαμηλοκοιτάει ή θα χορεύει ή καημούς μέσα του θα μετράει

 Θα σας αφήσω με μια ευχή: Φτερά στα πόδια σας…

Σας ευχαριστώ θερμά κ.Ματαλιωτάκη.  Κλείνω με Νίκο Καζαντζάκη : «Χύθηκε στο χορό, χτυπούσε τα παλαμάκια, στρουφογύριζε στον αγέρα, έπεφτε κάτω με λυγισμένα γόνατα κι αντιπηδούσε ανάερα καθιστός σα λάστιχο. Άξαφνα τινάζουνταν πάλι αψηλά στον αγέρα σαν να το ‘χε βάλει πείσμα να νικήσει τους μεγάλους νόμους, να κάνει φτερά και να φύγει. Ένιωθες μέσα στο σαρακοφαγωμένο αυτό ταγαριασμένο κορμί τη ψυχή να μάχεται να συνεπάρει τη σάρκα και να χυθεί μαζί της, αστροβολίδα μέσα στο σκοτάδι. Τίναζε η ψυχή το κορμί, μα αυτό έπεφτε, δε βαστούσε πολλή ώρα στον αγέρα, το ξανατίναζε, ανήλεη, λίγο τώρα πιο αψηλά, μα πάλι το έρμο ξανάπεφτε αγκομαχώντας» Ζορμπάς, Ν. Καζαντζάκης