ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ενετική Έπαυλη των Καλλέργηδων στη Ροδιά Ηρακλείου: Ένα μοναδικό μνημείο

Η Έπαυλη της Ροδιάς, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Βενετοκρητικής αρχιτεκτονικής στην Κρήτη του 16ου αιώνα, αποτελεί το μοναδικό δείγμα ιδιωτικής κατοικίας σε ολόκληρη την πρώην Επαρχία Μαλεβιζίου.

 Το μνημείο είναι γνωστό κυρίως ως Έπαυλη των Καλλέργηδων, όπως μαρτυρούν τα οικόσημα στα παράθυρα, τα οποία παραπέμπουν στην γνωστή Βενετοκρητική οικογένεια, που διατηρούσε φέουδα στην ευρύτερη περιοχή, από τα μέσα του 16ου αιώνα. Η Έπαυλη των Καλλέργηδων έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο και έχει περιέλθει στην κυριότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.

1382433379

Πρόκειται για συγκρότημα βοηθητικών κτιρίων, που επεκτείνονταν ακόμα στη βόρεια και στην ανατολική πλευρά του σημερινού μνημείου, τα οποία σήμερα δεν σώζονται. Στην αυλή της έπαυλης υπήρχε δεξαμενή νερού. Στην αρχική της μορφή η έπαυλη ήταν τριώροφη και στο ισόγειο στεγάζονταν, όπως πάντα οι αποθηκευτικοί χώροι.

Στον πρώτο και στον δεύτερο όροφο διαμορφώνονταν οι κατοικίες του προσωπικού, καθώς και οι χώροι που κάλυπταν τις υπόλοιπες ανάγκες των ενοίκων και των φιλοξενουμένων. Στον πρώτο όροφο σώζεται και σήμερα το μεγάλο τζάκι-εστία που χρησιμοποιούνταν και για τις ανάγκες τις κουζίνας.

Στην Έπαυλη της Ροδιάς έχουν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν από την 13η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων εργασίες επισκευής και συντήρησης και το μνημείο σήμερα βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση.

1382433400

Ο ναός της Παναγίας της Ροδέας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Μεσοβυζαντινής περιόδου. Στην αρχική του μορφή ανήκε στον τύπο του εγγεγραμμένου σταυροειδούς με τρούλο και στην βορειοανατολική του πλευρά είχε προσαρτημένο παρεκκλήσι που είναι ερειπωμένο σήμερα.

Το εκκλησιαστικό μνημείο διατηρεί ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία, όπως μίμηση ισόδομης τοιχοποιίας, τυφλά αψιδώματα και μικρές κόγχες, που μαρτυρούν έναν έντονο διακοσμητικό χαρακτήρα, ο οποίος κατατάσσει το ναό ανάμεσα στα πιο επιμελημένα μνημεία της εποχής του, στην περιοχή. Το 16ο αιώνα στην είσοδο της νότιας πλευρά του ναού εντοιχίστηκε οικόσημο της οικογένειας Καλλέργη, δηλωτικό και πάλι της ταυτότητας των φεουδαρχών του τόπου.

1382433420

Ωστόσο, παρά τη μεγάλη σημασία της Έπαυλης των Καλλέργηδων και της Παναγίας της Ροδέας, η πυκνή και άναρχη δόμηση γύρω από αυτά δημιουργούσε μεγάλα αισθητικά προβλήματα στα μνημεία και δεν τα άφηνε να αναδειχθούν. Με τις παρεμβάσεις του Δήμου Μαλεβιζίου, ο περιβάλλων χώρος σταδιακά απελευθερώνεται και τα σημαντικά αυτά μνημεία θα αποτελέσουν και πάλι αξιόλογα τοπόσημα για την ευρύτερη περιοχή.

archaiologia.gr/