ΚΡΗΤΗΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ

Η Κρήτη αποτελεί έναν βοτανικό παράδεισο

Η Κρήτη αποτελεί έναν βοτανικό παράδεισο. Αυτό δεν είναι τυχαίο λόγω της μακράς ιστορίας και της πλούσιας γεωμορφολογίας του νησιού.

Από τη μία βρίσκουμε μεγάλα συμπλέγματα βουνών αλπικού τύπου, απόκρημνες πλαγιές, οροπέδια και δάση, από την άλλη – παραλίες και εύφορους παραθαλάσσιους κάμπους, εκτεταμένους ελαιώνες και μεσογειακύς θαμνώνες. Η ποικιλία των οικοσυστημάτων εξασφαλίζει την πλούσια χλωρίδα.

Η απομόνωση του νησιού βοήθησε στην ανάπτυξη ειδών που συναντάμε μόνο εδώ και πουθενά αλλού στον κόσμο. Πρόκειται για τα λεγόμενα ενδημικά είδη. Στη φυτογεωγραφική περιοχή της Κρήτης (συμπεριλαμβανομένης της Καρπάθου και της Κάσου, λόγω πολλών ομοιοτήτων στη χλωρίδα) καταγράφηκαν συνολικά 2093 είδη φυτών , που ανήκουν σε 705 γένη (Δημόπουλος και άλλοι, 2013).

Είναι ένας μεγάλος αριθμός που πλησιάζει τον αριθμό ειδών σε κάποιες μεγάλες χώρες της Ευρώπης, όπως η Πολωνία. Ακόμα πιο εντυπωσιακός είναι ο αριθμός των ενδημικών ειδών: στην Κρήτη και την περιοχή της βρέθηκαν 362 ενδημικά είδη και 122 ενδημικά υποείδη.

Η Κρήτη λοιπόν, μαζί με την Πελοπόννησο, αποτελεί μία από τις πιο πλούσιες σε ενδημικά είδη περιοχές της Ευρώπης. Κάποια από τα φυτά αυτά είναι αρκετά συχνά, όπως η πετρομαρούλα (Petromarulapinnata), πολλά όμως είναι εξαιρετικά σπάνια και χρήζουν άμεσης προστασίας.

Η κρητική τουλίπα (Tulipacretica), αρκετά είδη ορχιδεών, το κρητικό κυκλάμινο (Cyclamencreticum) ή το αρχοντόξυλο (Ebenuscreticus) είναι μόνο επιλεγμένα από τα γνωστά ενδημικά φυτά της Κρήτης.Λιγότεροι ξέρουν ότι στο νησί θα βρούμε και ενδημικό είδος δέντρου, την αμπελιτσιά (Zelkovaabelicea), που υπάρχει σε διάσπαρτες τοποθεσίες σε κρητικά βουνά. Κάποια άλλα φυτά, όπως ο φημισμένος φοίνικας του Θεόφραστου (Phoenixtheophrastii) είναι σχεδόν ενδημικά, με πολύ λίγες τοποθεσίες εμφάνισης εκτός Κρήτης.

Ο υψηλός ενδημισμός της χλωρίδας φέρνει και μεγάλη ευθύνη: όλα αυτά τα σπάνια είδη να μπορέσουν να τα δουν στην Κρήτη και οι επόμενες γενιές. Μόνο οι ίδιοι οι Κρητικοί μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά να διασφαλιστεί αυτό.

Εκτός από τα ενδημικά φυτά, υπάρχει πληθώρα και άλλων ειδών σημαντικών λόγω διάφορων χρήσεων τους. Φυτά αρωματικά, φαρμακευτικά, μελισσοκομικά…

Πολλά από αυτά τα συναντάμε στη μεσογειακή ζώνη, στη μακία και στα φρύγανα. Η αλιφασκιά ή φασκομηλιά η θαμνοειδής (Salviafruticosa), ο ενδημικός έρωντας ή το δίκταμο (Origanumdictamnus), η μαλοτήρα (Sideritissyriaca), η άγρια λεβάντα (Lavandulastoechas)ή η κρητική λαδανιά (Cistuscreticus) είναι από τα πιο γνωστά είδη που για αιώνες βρήκαν διάφορες χρήσεις στις δραστηριότητες του ανθρώπου.

Η σημερινή εποχή και το ενδιαφέρον του τουριστικού κλάδου για τα άγρια βότανα δείχνει την άμμεση ανάγκη εντατικής καλλιέργειας πολλών φυτών αυτών, για να μην εξαφανιστούν από τις φυσικές τους τοποθεσίες.

Η πλούσια, μοναδική σε παγκόσμια κλίμακα χλωρίδα της Κρήτης προσελκύει στο νησί όλο και περισσότερους φυσιολάτρες από όλο τον κόσμο.

Μην παραξενευτείτε όταν δείτε Έλληνες και ξένους βοτανολόγους στις βουνίσιες πλαγιές, στα οροπέδια, στους ελαιώνες ή στις ακτές του νησιού.

Ο «βοτανολογικός τουρισμός» πλέον συχνό «φαινόμενο» το οποίο δείχνει τη μοναδικότητα της κρητικής χλωρίδας, αλλά και ανάγκη προστασίας αυτού του πλούτου.

Κείμενο: Tomasz Kozłowski