ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΟΥΚΡΗΤΗ

Πόμπια Δήμου Φαιστού: Το χωριό των γραμμάτων (Ν.Ηρακλείου)

Η Πόμπια (Τοπική Κοινότητα Πόμπιας – Δημοτική Ενότητα ΜΟΙΡΩΝ) ανήκει στον δήμο ΦΑΙΣΤΟΥ της Περιφερειακής Ενότητας ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ που βρίσκεται στην Περιφέρεια Κρήτης, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα “Καλλικράτης”.

Η επίσημη ονομασία είναι “η Πόμπια”. Έδρα του δήμου είναι οι Μοίρες και ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 η Πόμπια είχε 1038 κατοίκους.

Κατά τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας με το σχέδιο “Καποδίστριας”, μέχρι το 2010, η Πόμπια ανήκε στο Τοπικό Διαμέρισμα Πόμπιας, του πρώην Δήμου ΜΟΙΡΩΝ του Νομού ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ.

Η Πόμπια έχει υψόμετρο 143 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας,

Από το Ηράκλειο απέχει 60 χιλιόμετρα και για να φθάσει ο επισκέπτης διασχίζει διάφορα χωριά του νομού παίρνοντας την Ε.Ο Ηρακλείου-Μοιρών.

Κατάφυτα βουνά από ελαιώνες, πεδιάδες με αμπέλια και λουλούδια της φύσης, είναι το τοπίο που αντικρίζει κανείς μέχρι να φτάσει στην Πόμπια. Από τη Μινωική εποχή υπάρχουν ερείπια και πιθανολογείται οτι το χωριό ονομαζόταν Βοιβή. Το όνομα του χωριού Πόμπια, καθώς και του κοντινού οικισμού Στάβιες, προέρχονται από τις ρωμαικές πόλεις Pompeii και Stabiae που κατέστρεψε το ηφαίστειο Βεζούβιος το 79 μ.Χ στην νότια Ιταλία.

Στο χωριό αυτό γεννήθηκε ο οπλαρχηγός της Κρητικής Επανάστασης Καπετάν Μιχάλης Κόρακας και εκεί χτίστηκε το πρώτο Δημοτικό Σχολείο το 1845 ένα από τα πρώτα της Κρήτης. Μετά από 30 χρόνια ιδρύθηκε η Ελληνική σχολή Καινουργίου-Πυργιωτίσσσης μέχρι να ιδρυθεί το σημερινό Γυμνάσιο Πόμπιας.

Στις αρχές του 1901 λειτούργησε στην Πόμπια το Σχολαρχείο που είχε μόνο τρεις τάξεις και στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του φοιτούσαν μόνο αγόρια. Το 1932 ο στρατηγός Κατεχάκης έκανε επέκταση της ανατολικής πτέρυγας του Γυμνασίου, χτίστηκε η δυτική πτέρυγα στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και έγιναν και οι έξι τάξεις του Γυμνασίου.

Το ιστορικό κτίριο του Γυμνασίου Πόμπιας, που χρονολογείται από το 1936, επιλέχθηκε από το «Ίδρυμα Μανιδάκη» και πιο συγκεκριμένα από τον αείμνηστο Αλέξανδρο Μανιδάκη που κατάγονταν από το Σίβα του Δήμου Φαιστού, για να γίνει δώρο η πολύτιμη συλλογή του από τα βιβλία του. Ετσι καλύφθηκαν οι απαιτήσεις και οι ανάγκες της εκεί κοινωνίας σε μια συνολική προσπάθεια για την πολιτιστική ανάπτυξη του τόπου.

Στην ανατολική πλευρά του χωριού υπάρχουν ερείπια Μεσομινωικού οικισμού,όπου βρέθηκαν όστρακα και τοίχοι της εποχής εκείνης κι επίσης σώζεται ένα μεγάλο Βενετσιάνικο μέγαρο γνωστό με την ονομασία «κονάκι» με ωραία σκαλιστά παράθυρα και σκάλες.

Η δραστηριότητα των κατοίκων του χωριού μέσω του Πολιτιστικού Συλλόγου του, είναι μεγάλη και αξιόλογη. Εδώ και 35 χρόνια οργανώνουν ένα από τα πιο ωραία καρναβάλια του νησιού το οποίο έχει κάθε χρόνο μεγάλη επιτυχία.

Δραστηριότητες όπως καθαρισμός του χωριού, των κοντινών παραλιών κλπ., είναι ευχαρίστηση για τους κατοίκους της Πόμπιας, οι οποίοι εντάσσονται ενεργά σε όλα τα κοινά για ένα ακόμα πιο όμορφο χωριό που με αγάπη και μεράκι διατηρούν.

Στο χωριό λειτουργούν περιφερειακό ιατρείο, Δημοτικό Σχολείο, νηπιαγωγείο, Γυμνάσιο και Λύκειο. Λειτουργεί επίσης εδώ και αρκετά χρόνια το ΚΕ.ΠΕ.Π Πόμπιας, κλειστού τύπου προνοιακό ίδρυμα, με πολύ μεγάλη συμβολή στον τομέα της πρόνοιας .

Για πρώτη φορά συναντάμε τον οικισμό σε έγγραφο του Δουκικού Αρχείου του Χάνδακα το 1393 με την ονομασία casale Bombea και ήταν φέουδο της οικογένειας του Nic. Cavalarius quodam Marini.
Επίσης αναφέρεται στην επαρχία Καινούργιου το 1577 από τον Fr. Barozzi ως Bobbia,  από τον Καστροφύλακα το 1583 ως Bombea με 399 κατοίκους και από τον Βασιλικάτα το 1630 με την ίδια ονομασία.

Στην πρώτη τούρκικη απογραφή τους 1671 αναγράφεται ως Pobya με 131 χαράτσια ( 79 πλουσίων, 42 μεσαίας τάξεως και 10 πτωχών οικογενειών). Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κωμόπολη  (και πλουσιότερη αν κρίνουμε από τον αριθμό των πλουσίων και μεσαίας τάξεως οικογενειών) της Μεσαράς εκείνα τα χρόνια, αλλά και αργότερα.

Στην απογραφή του ο Χουρμούζης αναφέρει ότι η Πόμπια  πριν την επανάσταση του 1821 είχε 230 χριστιανικές και 3 μουσουλμανικές οικογένειες, 3 εκκλησίες και 5 ελαιοτριβεία. Το 1832 το χωριό είχε 60 χριστιανικές οικογένειες, καμιά  μουσουλμανική, 2 εκκλησίες και 2 ελαιοτριβεία.

Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 (Pashley) αναφέρεται ως  Pobia με  50 χριστιανικές  οικογένειες.

Το 1842 είναι μια σημαντική χρονιά για την Πόμπια, καθώς ιδρύεται Δημοτικό Σχολείο στο χωριό, το πρώτο σε ολόκληρο το Τμήμα Ηρακλείου.

Στην επανάσταση του 1866 το χωριό υπέστη σοβαρές καταστροφές από τους Τούρκους: «Εκ των 250 οικιών αίτινες ελεηλατήθησαν, αι 130 εκάησαν, τας εκκλησίας «Μεματόρφωσις, Άγιος Γεώργιος και Άγιος Ιωάννης» βεβηλώσαντες κατέκαυσαν. 250 κυψέλας μέλισσας κατέστρεψαν. Τον Κων. Παπαδάκην φρενήρη ετών 30, κατεκερμάτισαν και έκαυσαν. Ο Ιωάννης Κουρμουλάκης, ετών 35 εις Αποδούλου, 2 Φεβρουαρίου /67 άγγαμος». (Κατ. Τσατσαρωνάκη, Μια έκθεση ωμοτήτων του 1866).

Το 1875 στην απογραφή που διενήργησε ο υποπρόξενος της Ρωσίας  Ι. Μητσοτάκης, αναφέρει το χωριό ως Βόμπια και φέρεται να κατοικείται από 900 χριστιανούς  κατοίκους (180  οικογένειες). (Αλ. Ανδρικάκης, Στατιστική 1875 έτους, ένθετο εφ. ΠΑΤΡΙΣ, (Φεβρουάριος 2008).

Στην απογραφή Σταυράκη (1881) το χωριό ανήκει στο Δήμο Πλατάνου. Έχει 838 χριστιανούς  κατοίκους (409 άρρενες και 429 θήλεις). Οι οικογένειες του χωριού ανέρχονται σε 209.

Το 1882 πεθαίνει και κηδεύεται στην Πόμπια ο καπετάν Μιχάλης Κόρακας σε ηλικία 86 χρόνων.

Το 1885 μεταφέρεται από το Πετροκεφάλι στην Πόμπια η έδρα της Ελληνικής Σχολής Καινουργίου Πυργιωτίσσης.

Το 1894  η Πόμπια κατοικείται από 210 Ελληνικές  οικογένειες (Νικόστρατου Θ. Καλομενόπουλου, Κρητικά, Εν Αθήναις 1894 και ένθετο εφ. ΠΑΤΡΙΣ, (Φεβρουάριος 2008).

Το 1900 στην πρώτη απογραφή της Κρητικής Πολιτείας, η Πόμπια ανήκει στον ίδιο Δήμο  και έχει 1109 Έλληνες κατοίκους (542 άρρενες και 567 θήλεις).

Το 1903 ο Ιωάννης Νουχάκης (Κρητική Χωρογραφία) αναφέρει ότι το χωριό είναι μεγάλη κώμη και ιδιαίτερη πατρίδα του καπετάν Μιχάλη Κόρακα. Βρίσκεται  «επί των ερειπίων της αρχαίας Βοίβης ήτις ουδόλως απίθανον να ιδρύθει υπό των Μαγνητών μετά τα Τρωικά, ότε προσήγγισαν εις Κρήτην και  ωνόμασαν αυτήν εκ της ομωνύμου Θεσσαλικής πόλεως».

Περισσότερες φωτογραφίες 

 

10482199_537967853042656_2871700518648982868_n

 

10411398_537967699709338_3025990685349567313_n

 

 

10687040_537971126375662_4541592243123086090_n

 

φωτογραφίες :Foto.Kik

Πηγές: e-messara.gr,520greeks.com, Στέργιος Σπανάκης, Πόλεις και Χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, εκδ. Γ. Δετοράκης, Ηράκλειο 1993,Βικιπαίδεια