ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΟΥΚΡΗΤΗ

Πύλη Αγίου Γεωργίου: Η «πύλη των λεπρών»

«Κρυμμένη» κάτω από την πλατεία Ελευθερίας και το επιβλητικό άγαλμα του Ελευθερίου Βενιζέλου, στο κέντρο του Ηρακλείου, η πύλη Αγίου Γεωργίου ή Λαζαρέτο αποτέλεσε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας χώρο συνάθροισης των λεπρών, που έφθαναν ως τα τείχη της πόλης για να ζητιανέψουν.

Σχεδιασμένη από τον Τζούλιο Σαβορνιάνο, η πύλη Αγίου Γεωργίου χτίστηκε το 1565, με μια περίτεχνη πρόσοψη, με μεγάλη καμάρα στην μέση και δύο μικρότερες πόρτες δεξιά και αριστερά. Η πρόσοψη ήταν διακοσμημένη με μετάλλια, λέοντες, επιγραφές και μια ανάγλυφη εικόνα του αγίου Γεωργίου πάνω στο άλογό του, που φυλάσσεται σήμερα στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

Η πύλη λειτουργούσε ως «γέφυρα» μεταξύ του Μεγάλου Κάστρου και της ανατολικής Κρήτης και οδηγούσε στο λοιμοκαθαρτήριο (Λαζαρέτο), στο οποίο «οφείλει» μία από τις ονομασίες της. Ήταν επίσης γνωστή ως Πόρτα Μαρουλά, επειδή οδηγούσε στην συνοικία του Μαρουλά.

Το 1717, ο Μεχμέτ Πασάς αποφάσισε να απομακρύνει τους λεπρούς από την περιοχή και να τους «κρύψει» στις σπηλιές της Μεσκηνιάς «επειδή προκαλούσαν την αηδία των συμπολιτών τους». Εκείνοι όμως, πάμπτωχοι και εξαθλιωμένοι, δεν σταμάτησαν να συγκεντρώνονται στα όρια της πόλης, μέχρι το 1905, που μεταφέρθηκαν στην Σπιναλόγκα.

Την γκρέμισαν σε μια νύχτα

Οι Τούρκοι είχαν τοποθετήσει φρουρούς (νιζάμηδες) στην πύλη Αγίου Γεωργίου, που εισέπρατταν φόρους από τους πραματευτές και έκλειναν κάθε βράδυ την βαριά σιδερένια πόρτα. Όσοι δεν προλάβαιναν να μπουν στο Μεγάλο Κάστρο, περνούσαν την νύχτα στην ύπαιθρο. Η εντυπωσιακή πρόσοψη της πύλης γκρεμίστηκε το 1917, με κασμάδες και δυναμίτες, μέσα σε μια νύχτα, στο… όνομα της διάνοιξης της λεωφόρου Δημοκρατίας.

Σήμερα, σώζονται μόνο η έξοδος της πύλης στην λεωφόρο Ικάρου, που «επικοινωνεί» με την πλατεία Ελευθερίας, η εσωτερική θολωτή αίθουσα και τμήμα της ανηφορικής στοάς, που έχουν αποκατασταθεί από τον δήμο Ηρακλείου και χρησιμοποιούνται (κατά διαστήματα) ως εκθεσιακός χώρος.

kritimono.gr